شوش باستانی، به سرنوشت دریاچه ارومیه دچار می‌شود

به گفته خبرنگار حوزه میراث فرهنگی و گردشگری خبرگزاری فارس، محمدتقی عطایی سرپرست برنامه انتخاب عرصه و حریم مجموعه جهانی شوش درون نشست «نابودی میراث بشری درون شوش؛ تاملی درون مسائل ثبت ملی و جهانی مجموعه تاریخی شوش» با ارائه تصاویری از وضعیت محوطه باستانی شوش درون وقت کشف این محوطه و چند سال پس از آن و وضعیت انتخاب عرصه و حریم شوش از سال ۸۷ به پس اظهار کرد: حرف ها درمورد شوش از دو محدوده ملی و جهانی هست که باید به این نکته توجه کرد بحث منطقی درون این زمینه نباید انجام شود.

وی ادامه داد: پژوهش‌های جدی و علمی باستان شناسی از دهه ۱۸۵۰ میلادی با ورود «ویلیام کنت لوفتوس» انگلیسی شروع شد، وی موظف بود مرزهای ایران و امپراتوری عثمانی را درون این وقت انتخاب کند درون کنار کارش علاقه‌مند به انجام اقدامات تحقیق ازبرای شوش شد. وی نخستین توصیف از خرابه‌های شوش را ارایه می‌دهد که درون آن وسعت پراکندگی ویرانه‌ها و آثار را بسیار فراتر از آنچه امروز شهر باستانی شوش می‌دانیم نشان داده هست.

وی با تاکید بر این که نخستین تصویرها از این محوطه به پرواز «اریک اشمیت» از بالای محوطه شوش برمی‌گردد، گفت: وی تصاویری استثنایی از شوش تهیه کرده هست و ویرانه‌ها و زمینهای اطراف خالی از سکنه شوش را به جز چند مهمانسرا و زائرسرا نشان می دهد.

وی ادامه داد: از سال ۱۹۴۷ هم اکنون اطراف شوش هیچ اسکانی وجود نداشت. موجودیت شهر تازه شوش به شهر کهن وابسته هست. با ورود باستان شناسان به شوش از ۱۹۸۰ و احتیاج به نیروی انسانی به مرور مردم به این منطقه روی می‌آورند. هستۀ اولیه شهر تازه شوش همین هست، بنابراین شهر تازه کاملا وابسته به خرابه‌های شوش و عملیات باستان شناسی از ۱۸۸۸ به پس می‌شود.

عطایی به وضعیت تدریجی این محوطه اشاره و افزود: تا سالهای ۱۳۳۰ خورشیدی قسمت‌هایی از شمال و غرب شهر شوش مسکونی شده ولی هم اکنون قسمت های وسیعی خالی از سکنه مانده بود. امروزه دکل‌های مخابراتی از سطح منظر بالا آمده، ساخت‌وسازها درون اطراف محوطه وضعیت چندان مناسبی ندارند. برج غربی تپۀ آپادانا و بخشی از کاخ شائور درون غرب کاخ آپادانا با یک خیابان از یکدیگر جدا می‌شوند، خانه‌سازی‌ها تا پای تپه آکروپل ادامه دارد و حتی مردم بخشهایی از تپه را می‌تراشند تا مساحت خانه‌ها را افزایش دهند.

از یک سمت کارخانه و از سمت دیگر هتل‌ها درون شوش سربلند می‌کنند

وی به ایجاد کارخانه آسفالت شهر شوش که متعلق به شهرداری درون محوطه تاریخی شهر هست اشاره کرد و گفت: قرار بر این بود که به مرور شهرک “دانیال” درون قسمت‌های بیرونی خرابه‌ها ساخته شود و زمین‌های موجود درون پای تپۀ آپادانا و آکروپل تملک شود تا عرصه، آزاد شود ولی ان کار با وقوع انقلاب به نتیجه نمی رسد. امروزه درون شرق، شمال و غرب محوطه خانه های تازه دورتادور خرابه های شوش ایجاد شده هست و تنها از سمت جنوب به این معنی اراضی حسین آباد، فضای اطراف شهر باستانی شوش خالی هست. هر چند معتقدیم احتمال دارد تا ۱۰ سال آینده تصویر این قسمت از شهر شوش نیز مانند سه ضلع دیگر پر از خانه شود.

این باستان‌شناس با اشاره به طرح‌هایی که درون طول ۱۰ سال گذشته ازبرای محوطه شوش تهیه شده بود مانند ساخت «هتل لاله» اظهار کرد: با کلنگ‌زنی درون این منطقه نهایتاً یک زمین درون عرصه شهر شوش مانند زمین فوتبال خاک‌برداری شد، درون بخشی از دیوارها دو خمره دوره اشکانی به دست آمد که نشان می داد چه حجمی از آثار باستانی درون اثز این کار نابود شده هست. امروز آن زمین به چاله‌ای ازبرای زباله‌ها تبدیل شد و درون حال پُر شدن با زباله‌هاست.

مردم شوش درخواست گودبرداری درون زیرزمین را دارند!

وی با تاکید بر اینکه ازبرای انتخاب عرصه نیز این محوطه با چنین مسائلی روبه‌رو بود، تصاویری را نشان داد که تعدادی از مردم معترض درون محوطه شوش تحصن کرده اند و روی بنرهایی که درون دست دارند این جمله نوشته شده هست؛ ” ساخت و ساز درون ارتفاع و زیر زمین خواسته‌ی  ماست؛ متولیان میراث فرهنگی، محوطه باستانی شوش رها شده هست.” این درحالی هست که طبق ضوابط عرصه و حرایم ملی و جهانی این کار ممنوع هست.

*شوش ۱۲۰۰ هکتار هست نه ۳۶۰ هکتار

وی که انتخاب عرصه و حریم شهر باستانی شوش ازبرای تهیه پرونده ثبت جهانی را برعهده داشته هست، گفت: زمانی ما درون زیر سطح شوش حفاری می‌کنیم به آثاری برخورد می‌کنیم درون واقع حاصل کار ما این بود که شوش نه ۳۶۰ هکتار، بلکه ۱۲۰۰ هکتار مساحت عرصه دارد.

عطایی با اشاره به  اظهارنظر کارشناسی استاد مهدی رهبر درون این محوطه‌ی باستانی که پس از آخر جنگ تحمیلی به شوش رفت، اظهار کرد: این محوطه درون آن وقت آسیب زیادی دیده بود بنابراین از اقدامات مثبت این باستان‌شناس، آن بود که به صورت اضطراری اطراف شهر شوش را علامت گذاری کرد و مساحت آن را ۳۶۰ هکتار معلوم کرد. کار حتی از دید وی یک کار ابتدایی بود تا درون وقت مناسب درون مورد این محوطه باستانی تصمیمات مناسبی گرفته شود ولی گمانه‌زنی‌ها نشان داد توسعه لایه های باستانی فراتر هست و شهر تازه شوش داخل عرصه قرار دارد.

وی با اشاره به درخواست یکی از بومی‌های شهر شوش ازبرای ساخت هتل که به مرور به هتل امیرزرگر معروف شد، گفت: ساخت این هتل با مخالفت مواجه شد، البته متولیان این هتل این بهانه را مطرح کردند که درون گذشته روی این زمین خانه سازی شده و درون آخر آن چه که باید از گذشته وجود می‌داشته، از میان رفته هست ولی با انجام گمانه‌زنی به کف پوشی از دوره هخامنشی برخورد کردند که احتمال ارتباط آن با کاخ شائور وجود دارد.

این باستان شناس با اشاره به صحبت هایی که درون مورد رابطه عرصه جهانی و ضوابط مصوب عرصه ملی مطرح می‌شود، گفت: می‌گویند زیرگذر، درون عرصه جهانی شوش قرار ندارد بنابراین مشکلی نیست. این درون حالی هست که عرصه شوش ۱۲۰۰ هکتار هست زمانی این بحث مطرح شد و به سازمان میراث فرهنگی عنوان شد، معاون میراث فرهنگی درون این زمینه بحث کرد که درون این شرایط انجام هیچ کاری درون این محوطه امکان ندارد تمام شهر شوش درون داخل عرصه قرار گرفته هست.

وی ادامه داد: بنابراین طبق توافقی که میان سازمان میراث فرهنگی و مسوولین شهری شوش انجام شد ۵۰۰ هکتار از عرصه را خارج  و درون حریم درجه یک با ضوابط خاص معلوم قرار دادند و تاکید شد که حفر زیر زمین باید درون محوطه ممنوع باشد، از سوی دیگر علیرغم همکاری چشم گیر سازمان میراث فرهنگی با شهرداری شوش، متاسفانه سازمان میراث فرهنگی تعهدنامه‌ای را با مسوولین شهری شوش منعقد نکرد یا ما از انعقاد آن بی اطلاع هستیم  که ۵۰۰ هکتار از عرصه شوش از عرصه خارج شود تا مردم با مشکلی مواجه نشوند و از سوی دیگر مدیریت شهری تعهد دهند که از همه ۷۰۰ هکتار بعدی به طور کامل حفاظت کنند.

عطایی اظهار کرد: ولی متاسفانه امروز خواسته‌های شهرداری شوش بیشتر شده هست، به اندازه‌ای که زمانی زمزمه‌های ثبت جهانی مطرح شد متاسفانه علی رغم صرف خرج‌های مادی و معنوی همان میزان ۳۶۰ هکتار استاد مهدی رهبر که درون آخر جنگ معلوم کرده بود، را به عنوان عرصه ثبت جهانی مدنظر قرار دادند.

ملاک عمل ارگان‌ها ضوابط ملی هست نه جهانی!

وی با اشاره به انجام درخواست‌های میان المللی و مکاتباتی که با یونسکو ازبرای عرصه واقعی شهر جهانی شوش انجام شده بود، گفت: متاسفانه هیچ گوش شنوایی نبود و عرصه ملی ۷۰۰ هکتار درون نظر گرفته نشد؛ سازمان میراث فرهنگی هم روی عرصه ۳۶۰ هکتاری ازبرای بحث میراث جهانی تاکید کرد ولی ملاک عمل همه وزارتخانه‌ها و ارگان‌ها درون داخل کشور ضوابط عرصه ملی هست نه جهانی!

وی ادامه داد: آنچه موافقان زیرگذر به آن توجه نمی کنند این هست که ضوابط یونسکو بیشتر به منظر و حفاظت‌ها برمی‌گردد، ولی ازبرای خواباندن سر و صداها تبلیغات کردند که یک مرکز میان المللی ازبرای “پژوهش و کاوش شهرشوش” ایجاد خواهند کرد که آن نیز عملی نشد. تاسیس ان مرکز می‌توانست به معضلات علمی به عنوان مهمترین قسمت شوش رسیدگی کند ولی به جای آن به مرور درون شهر شوش پارکور برگزار شد و اقدامات پایه‌ای کنار گذاشته شد. آنچه سرگرمی های مختلفی مانند “سافاری” و تفریح‌هایی که آسیب‌های زیادی به محوطه وارد می‌کنند درون این منطقه اجرا می شود.

وی درون ادامه صحبت‌هایش از مردم شوش خواست تا تسلیم و مقهور تصمیم‌گیری‌های خلق‌الساعه نشوند و ادامه داد: قصه شوش مانند دریاچه ارومیه هست، گفتند که با ایجاد دریاچه ارومیه، تبریز را به ارومیه وصل می‌کنیم و مسیر دو ساعته را نیم ساعته می‌کنیم، هر چقدر هم که فعالان محیط زیست تلاش کردند تا جلوی این حرکت سیاسی را بگیرند ولی موفق نشدند.

وی اضافه کرد: آن‌ها براساس حرف‌های علمی گفتند به مرور دریاچه از میان میرود و اب خشک می‌شود و سرانجام پس از ۱۰ سال این اتفاق افتاد و اکنون موجودیت دو شهر ارومیه و تبریز نیز به کل تهدید می‌شود.

عطایی ادامه داد: قصه دریاچه ارومیه امروز درون شهر شوش به شکل دیگری درون حال رخ داده هست، ۱۵ سال پیش تصمیم به ایجاد روگذر گرفتند بدون ضوابط علمی و تحقیقاتی لازم چندین میلیارد خرج کردند، کوهی از خاک و بتن علم کردند، روگذر را ساختند ولی عمر روگذر هم اکنون به دو دهه نرسیده به این نتیجه رسیدند که روگذر مسایل ترافیکی شهری شوش را مرتفع نمی کند و امروزه تلاش می کنند آن غلط را، با غلط دیگری جبران کنند.

وی با بیان این که معتقدیم این طرح نیز ادامه‌دار نیست، چون اصول علمی ندارد، اظهار کرد: خواهان نظر متخصصان و افراد درس خوانده هستیم. این طرح از نظر علمی به تأیید نرسیده هست و درون دو دهه دیگر اقلیم شوش به وضعیت ثابت خود برمی‌گردد و محیط زیست مانند سابق می‌شود. حتی هم اکنون نیز سطح آبهای زیر زمینی بالاست. طرفداران حفر زیرگذر هیچ فکری ازبرای نشت رطوبت درون زیرگذر ارائه نکرده اند. با وجود این مسائل دفعه دیگر میلیاردها تومان از منبع ها اعتباری مردم شوش که می‌توانست صرف ساخت بیمارستان، ساماندهی وضعیت بهداشتی و ایجاد تفریحات مناسب شود، خرج می‌شود و باز بی‌نتیجه هست.

وی ادامه داد: امروز امنیت درون شوش آنقدر کم هست که دیوارهای دور عرصه جهانی را می دزدند. مسئولان هم به چنین مشکلاتی ازبرای مردمی که قسمت زیادی از روزهای سال را با پدیده گرد و خاک مواجه اند، فکر نمی کنند، ولی درون عوض رفع مشکل دائمی ترافیک درون شوش آن را با طرحهای زودگذر پوشش می دهند

عطایی گفت: اینکه مردم با این پروژه مخرب از نظر منبع ها مالی و تخریب آثار باستانی ازبرای شهر شوش مواجه می‌شوند یک کار کاملا برنامه‌ریزی شده هست، شهرداری بدون مجوز روگذر را تخریب می کند پس درون اقدامی شبانه بلدوزر می‌اندازد و می‌خواهد با طرح زیرگذر شوش، شهر را دو پاره کنند و منظر فرهنگی و طبیعی را از میان ببرند. این درون حالی هست که با این کار ترافیک جاده ترانزیتی رفع نمی شود بلکه ازبرای مدت وقت کوتاهی صورت مساله پاک می شود.

وی تاکید کرد: درون طول سال‌های گذشته فرصت تعامل میان سازمان میراث فرهنگی و مسولان شهری وجود داشت ولی هرگز شهرداری و فرمانداری شوش پیشقدم نشدند و درون مورد طرح دوم به این معنی ایجاد کمربندی اصلا صحبتی نشده هست.

این باستان شناس درون ادامه شوش را با شهر «جیزه» درون مصر مقایسه کرد و گفت: درون مصر منظرهای فرهنگی باید رعایت شوند ساختمان‌سازی انجام می‌شود، ولی فاصله مناسب تا اهرام مصر رعایت می‌شود، امیدوارم درون مورد دهه‌ی گذشته و اتفاقات رخ داده ازبرای شوش، مسئولان شهری فکری کنند و ملاک عمل را کار تخصصی قرار دهند و نخواهند تنها حرف‌شان را جلو ببرند. درصورتیکه مسیر ساخت زیرگذر بدون توجه به نظر متخصصان اجرایی شود، خسارت زیادی به محوطه باستانی شوش، منظر شهر تازه وارد شده و منبع ها مالی عظیمی از میان خواهد رفت. ازبرای ثبت درون تاریخ می گویم که طرح زیر گذر مشکل ترافیکی شهر شوش را حل نخواهد کرد و عمر این پروژه بیش از ۲۰ سال نخواهد بود.

انتهای پیام/

Leave a comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *